PPWR: Τι είναι και ποιοι είναι οι νέοι κανονισμοί για τις συσκευασίες;

7 min read
Κάποτε οι συσκευασίες των προϊόντων ήταν μόνο το μέσο προστασίας, μεταφοράς ή προβολής ενός προϊόντος. Σήμερα όμως βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη βιωσιμότητα, την κυκλική οικονομία και τη μείωση των αποβλήτων.
Στο πλαίσιο αυτό, το PPWR έρχεται να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις σχεδιάζουν, χρησιμοποιούν, διακινούν και τεκμηριώνουν τις συσκευασίες τους. Ο νέος κανονισμός αφορά επιχειρήσεις που παράγουν, εισάγουν, συσκευάζουν ή διαθέτουν προϊόντα στην ευρωπαϊκή αγορά και δημιουργεί νέες απαιτήσεις γύρω από την ανακυκλωσιμότητα, το ανακυκλωμένο περιεχόμενο, την ελαχιστοποίηση της συσκευασίας, τη σήμανση και την παρακολούθηση δεδομένων.
Τι είναι το PPWR;
Το PPWR προέρχεται από τα αρχικά Packaging and Packaging Waste Regulation και είναι ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός για τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας.
Πρόκειται για τον Κανονισμό EU 2025/40, ο οποίος αντικαθιστά την προηγούμενη Οδηγία 94/62/EC και διαμορφώνει ένα πιο ενιαίο πλαίσιο κανόνων για όλες τις επιχειρήσεις που διαθέτουν συσκευασμένα προϊόντα στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εξετάζοντας τον όγκο των αποβλήτων που παράγονται κάθε χρόνο, τότε θα κατανοήσουμε την βαθύτατη ανάγκη για έναν νέο κανονισμό.
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2023 δημιουργήθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση 79,7 εκατομμύρια τόνοι αποβλήτων συσκευασίας, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 177,8 κιλά ανά κάτοικο. Παρότι η συνολική ποσότητα μειώθηκε σε σχέση με το 2022, παραμένει υψηλότερη από τα επίπεδα προηγούμενων ετών, δείχνοντας ότι η διαχείριση των συσκευασιών εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για την ευρωπαϊκή αγορά.
Το PPWR απαντάει σε αυτή την πρόκληση θέτοντας νέες απαιτήσεις για τον σχεδιασμό, τη χρήση και τη διαχείριση των συσκευασιών με στόχο να περιορίσει τα απόβλητα, να ενισχύσει την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση, αλλά και να εξασφαλίσει ότι οι επιχειρήσεις μπορούν να τεκμηριώνουν τη συμμόρφωσή τους με αξιόπιστα δεδομένα.
Ποιες επιχειρήσεις επηρεάζονται από το PPWR;
Το PPWR επηρεάζει ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά και χρησιμοποιούν συσκευασίες σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγής, της αποθήκευσης ή της διακίνησης των προϊόντων τους.
Στον νέο κανονισμό καλούνται να προσαρμοστούν, μεταξύ άλλων, παραγωγικές επιχειρήσεις, εισαγωγείς, εταιρείες τροφίμων και ποτών, φαρμακευτικές και καλλυντικές επιχειρήσεις, επιχειρήσεις λιανεμπορίου και χονδρεμπορίου, e-shops, καθώς και εταιρείες logistics και διανομής.
Η συμμόρφωση δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις που κατασκευάζουν συσκευασίες αλλά αφορά και όσες διαθέτουν συσκευασμένα προϊόντα στην αγορά, καθώς θα πρέπει να μπορούν να γνωρίζουν, να παρακολουθούν και να τεκμηριώνουν τα υλικά, τις παρτίδες, τη χρήση και τη διακίνηση των συσκευασιών τους.
Τι αλλάζει πρακτικά για τις επιχειρήσεις από το PPWR;
Με την εφαρμογή του PPWR, οι επιχειρήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν τη συσκευασία όχι μόνο ως λειτουργικό ή εμπορικό στοιχείο, αλλά και ως μέρος της συνολικής τους συμμόρφωσης.
Ο σχεδιασμός, η επιλογή υλικών, η αποθήκευση, η διακίνηση και η τεκμηρίωση των συσκευασιών αποκτούν πλέον μεγαλύτερη σημασία. Οι βασικές αλλαγές αφορούν την ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών, τη χρήση ανακυκλωμένου περιεχομένου, τη μείωση της περιττής συσκευασίας, τη σωστή σήμανση και την ανάγκη συλλογής αξιόπιστων δεδομένων για σκοπούς ελέγχου και reporting.
Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να έχουν καλύτερη εικόνα για το ποια υλικά χρησιμοποιούν, σε ποια προϊόντα εφαρμόζονται, με ποιες παρτίδες συνδέονται και πώς διακινούνται μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Σε αυτό το σημείο, η ιχνηλασιμότητα γίνεται βασικό εργαλείο για την οργάνωση, την παρακολούθηση και την τεκμηρίωση της συμμόρφωσης.
Οι βασικές αλλαγές που φέρνει το PPWR
Το PPWR εισάγει μια σειρά από νέες απαιτήσεις που επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις σχεδιάζουν, επιλέγουν, χρησιμοποιούν και διαχειρίζονται τις συσκευασίες τους.
Οι αλλαγές δεν περιορίζονται μόνο στο υλικό της συσκευασίας, αλλά επεκτείνονται και στη σήμανση, την τεκμηρίωση, την παρακολούθηση δεδομένων και τη δυνατότητα συμμόρφωσης με βάση αξιόπιστες πληροφορίες.
Υποχρεωτική ανακυκλωσιμότητα των συσκευασιών
Μία από τις σημαντικότερες απαιτήσεις του PPWR είναι ότι οι συσκευασίες θα πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο που να επιτρέπει την ανακύκλωσή τους. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις θα χρειαστεί να επανεξετάσουν τα υλικά που χρησιμοποιούν, τον σχεδιασμό των συσκευασιών τους και τη δυνατότητα διαχωρισμού ή επεξεργασίας τους μετά τη χρήση.
Χρήση ανακυκλωμένου περιεχομένου
Ο νέος κανονισμός δίνει έμφαση και στη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, ειδικά στις πλαστικές συσκευασίες. Για τις επιχειρήσεις, αυτό δημιουργεί ανάγκη καλύτερης παρακολούθησης των υλικών, των προμηθευτών και των παρτίδων, ώστε να μπορούν να γνωρίζουν και να τεκμηριώνουν τη σύνθεση των συσκευασιών τους.
Μείωση περιττής και υπερβολικής συσκευασίας
Το PPWR στοχεύει επίσης στον περιορισμό της υπερβολικής συσκευασίας. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι το βάρος και ο όγκος της συσκευασίας περιορίζονται στο απαραίτητο, χωρίς να επηρεάζεται η προστασία ή η λειτουργικότητα του προϊόντος.
Νέες απαιτήσεις σήμανσης και πληροφόρησης
Με τους νέους κανόνες, η σήμανση των συσκευασιών αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να παρέχουν σαφείς πληροφορίες σχετικά με τα υλικά της συσκευασίας και τη σωστή διαχείρισή της, ώστε να διευκολύνεται η διαλογή, η ανακύκλωση και η ενημέρωση των καταναλωτών.
Περισσότερα δεδομένα και τεκμηρίωση συμμόρφωσης
Η συμμόρφωση με το PPWR απαιτεί οργανωμένα και αξιόπιστα δεδομένα. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να μπορούν να παρακολουθούν ποια υλικά χρησιμοποιούν, σε ποιες συσκευασίες εφαρμόζονται, με ποιες παρτίδες συνδέονται και πώς διακινούνται μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Σε αυτό το σημείο, η ιχνηλασιμότητα γίνεται βασικό εργαλείο για τη σωστή οργάνωση και τεκμηρίωση.
Ο ρόλος της Ιχνηλασιμότητας στη συμμόρφωση με το PPWR
Η ιχνηλασιμότητα επιτρέπει σε μια επιχείρηση να παρακολουθεί την πορεία των προϊόντων, των υλικών και των παρτίδων της σε κάθε στάδιο της λειτουργίας της. Από την προμήθεια των πρώτων υλών και των συσκευαστικών υλικών, μέχρι την παραγωγή, την αποθήκευση, τη διακίνηση και την τελική διάθεση, η επιχείρηση μπορεί να γνωρίζει τι χρησιμοποιήθηκε, πού χρησιμοποιήθηκε και πώς συνδέεται με κάθε προϊόν.
Στην περίπτωση του PPWR, η ιχνηλασιμότητα δεν αφορά μόνο το τελικό προϊόν, αλλά και τη συσκευασία του. Μια επιχείρηση χρειάζεται να γνωρίζει ποιο υλικό συσκευασίας χρησιμοποιήθηκε, από ποιον προμηθευτή προήλθε, σε ποια παρτίδα εφαρμόστηκε, ποια χαρακτηριστικά διαθέτει και ποια δεδομένα απαιτούνται για σκοπούς ελέγχου ή reporting. Χωρίς οργανωμένη ιχνηλασιμότητα, τα στοιχεία αυτά μπορεί να βρίσκονται διάσπαρτα σε διαφορετικά αρχεία, τμήματα ή χειροκίνητες διαδικασίες.
Αυτό αυξάνει τον κίνδυνο λαθών, καθυστερήσεων και ελλιπούς τεκμηρίωσης. Αντίθετα, όταν η πληροφορία συγκεντρώνεται σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον, η επιχείρηση αποκτά καλύτερο έλεγχο, μεγαλύτερη διαφάνεια και πιο άμεση πρόσβαση στα δεδομένα που χρειάζεται για να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις.
Πώς μπορεί να βοηθήσει ένα ERP ή WMS/MES σύστημα στη συμμόρφωση με το PPWR;
Η προσαρμογή στο PPWR δεν είναι μόνο θέμα κανονιστικής συμμόρφωσης. Είναι και ζήτημα σωστής οργάνωσης των επιχειρησιακών διαδικασιών. Ένα σύγχρονο ERP σύστημα ή ένα WMS/MES σύστημα μπορεί να βοηθήσει την επιχείρηση να παρακολουθεί με ακρίβεια τα υλικά, τις παρτίδες, τις κινήσεις αποθήκης, τις παραγωγικές διαδικασίες και τις αποστολές της.
Με αυτόν τον τρόπο, τα δεδομένα που σχετίζονται με τα προϊόντα και τις συσκευασίες δεν παραμένουν αποσπασματικά, αλλά συνδέονται μεταξύ τους μέσα σε ένα οργανωμένο σύστημα.
Μέσα από την ψηφιακή παρακολούθηση των διαδικασιών, η επιχείρηση μπορεί να γνωρίζει ποια συσκευαστικά υλικά χρησιμοποιούνται, σε ποια προϊόντα αντιστοιχούν, πώς διακινούνται και ποια στοιχεία χρειάζονται για την τεκμηρίωση της συμμόρφωσης.
Η Hubin, μέσα από ολοκληρωμένες λύσεις ERP και WMS/MES λύσεις, υποστηρίζει τις επιχειρήσεις στην καλύτερη οργάνωση της παραγωγής, της αποθήκης και της εφοδιαστικής αλυσίδας, προσφέροντας τη δυνατότητα πλήρους ιχνηλασιμότητας των δεδομένων τους.
Για επιχειρήσεις που καλούνται να ανταποκριθούν σε νέες απαιτήσεις, όπως αυτές που φέρνει το PPWR, η ύπαρξη αξιόπιστων και άμεσα διαθέσιμων δεδομένων μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μια δύσκολη, χειροκίνητη διαδικασία και σε μια πιο ελεγχόμενη, οργανωμένη και αποτελεσματική λειτουργία.
Το PPWR αλλάζει σημαντικά το πλαίσιο γύρω από τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι επιχειρήσεις καλούνται να προσαρμοστούν σε νέες απαιτήσεις που αφορούν την ανακυκλωσιμότητα, τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, τη μείωση της περιττής συσκευασίας, τη σήμανση και την τεκμηρίωση της συμμόρφωσης.
Για να ανταποκριθούν αποτελεσματικά, δεν αρκεί να αλλάξουν μόνο τα υλικά ή τον σχεδιασμό των συσκευασιών τους. Χρειάζεται να έχουν πλήρη εικόνα των δεδομένων τους και να μπορούν να παρακολουθούν κάθε στάδιο της παραγωγής, της αποθήκευσης και της διακίνησης.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η ιχνηλασιμότητα γίνεται βασικός παράγοντας συμμόρφωσης και επιχειρησιακής οργάνωσης. Με τις κατάλληλες ψηφιακές λύσεις, οι επιχειρήσεις μπορούν να προετοιμαστούν πιο σωστά, να περιορίσουν τα λάθη και να αποκτήσουν μεγαλύτερο έλεγχο στις διαδικασίες τους.
Συχνές Ερωτήσεις για το PPWR
Από πότε τίθεται σε ισχύ το PPWR;
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 22 Ιανουαρίου 2025 και τέθηκε επίσημα σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025. Ωστόσο, η γενική εφαρμογή του, δηλαδή το σημείο από το οποίο οι επιχειρήσεις οφείλουν να συμμορφώνονται στην πράξη, ξεκινά στις 12 Αυγούστου 2026, μετά από μεταβατική περίοδο 18 μηνών. Πολλές επιμέρους υποχρεώσεις δεν ενεργοποιούνται όλες μαζί, όπως η εναρμονισμένη σήμανση συσκευασιών αναμένεται από τον Αύγουστο του 2028, η υποχρεωτική σήμανση επαναχρησιμοποιήσιμων συσκευασιών από τον Φεβρουάριο του 2029, ενώ τα κριτήρια ανακυκλωσιμότητας και τα ελάχιστα ποσοστά ανακυκλωμένου περιεχομένου εφαρμόζονται σταδιακά από το 2030 έως το 2035.
Οι επιχειρήσεις καλό είναι να ξεκινήσουν την προσαρμογή τους νωρίτερα από τις τυπικές προθεσμίες.
Τι κυρώσεις υπάρχουν για μη συμμόρφωση με το PPWR;
Το PPWR προβλέπει ότι κάθε κράτος-μέλος οφείλει να ορίσει τις δικές του κυρώσεις για παραβάσεις, οι οποίες πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές, δεν υπάρχει δηλαδή ένα ενιαίο, πανευρωπαϊκό πρόστιμο όπως στο GDPR.
Αυτό σημαίνει ότι το ακριβές ύψος των κυρώσεων θα εξαρτηθεί από την εθνική νομοθεσία εφαρμογής κάθε χώρας, η οποία αναμένεται να οριστικοποιηθεί καθώς πλησιάζει η ημερομηνία γενικής εφαρμογής τον Αύγουστο του 2026.
Αυτό που είναι ήδη σαφές είναι ότι η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε πρόστιμα, αλλά και σε πρακτικά εμπόδια όπως αδυναμία διάθεσης προϊόντων στην αγορά ή απόσυρση μη συμβατών συσκευασιών.
Τι σημαίνει ιχνηλασιμότητα συσκευασίας στην πράξη;
Ιχνηλασιμότητα συσκευασίας σημαίνει ότι μια επιχείρηση μπορεί ανά πάσα στιγμή να γνωρίζει ποιο υλικό συσκευασίας χρησιμοποιήθηκε, από ποιον προμηθευτή προήλθε, σε ποια παρτίδα προϊόντος εφαρμόστηκε και πώς διακινήθηκε μέσα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε καταγραφή δεδομένων σε κάθε στάδιο, από την παραλαβή της πρώτης ύλης έως την αποστολή του τελικού προϊόντος, ώστε τα στοιχεία να μην είναι διάσπαρτα σε χειρόγραφα αρχεία ή ξεχωριστά τμήματα.
Για το PPWR συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι η επιχείρηση πρέπει να μπορεί να αποδείξει τη σύνθεση, την προέλευση και τα χαρακτηριστικά της συσκευασίας κάθε προϊόντος, όποτε αυτό ζητηθεί για λόγους ελέγχου ή reporting.
Χρειάζεται μια μικρή επιχείρηση ένα ERP σύστημα για να συμμορφωθεί στο PPWR;
Μια μικρή επιχείρηση δεν είναι απαραίτητο να διαθέτει ERP σύστημα για να συμμορφωθεί με το PPWR. Ωστόσο, χρειάζεται να μπορεί να παρακολουθεί και να τεκμηριώνει με ακρίβεια τα δεδομένα που σχετίζονται με τις συσκευασίες της, όπως τα υλικά που χρησιμοποιεί, τους προμηθευτές, τις παρτίδες, τη διακίνηση και τα στοιχεία που απαιτούνται για τη συμμόρφωση. Όσο μεγαλώνει ο όγκος των προϊόντων, των παραγγελιών και των συσκευαστικών υλικών, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η διαχείριση αυτών των πληροφοριών με χειροκίνητο τρόπο.
Σε αυτή την περίπτωση, ένα ERP σύστημα ή WMS/MES σύστημα μπορεί να βοηθήσει την επιχείρηση να οργανώσει καλύτερα τα δεδομένα της, να μειώσει τα λάθη και να εξασφαλίσει πιο αξιόπιστη ιχνηλασιμότητα.